Wyblakłe zdjęcie plaży na Hawajach przez lata leżało w naszej szufladzie na różne drobiazgi, choć jego kciuk niemal całkowicie wytarł jedną grupę osób. Dwa tygodnie po jego śmierci z Honolulu nadeszła duża paczka bez adresu zwrotnego. Mama zobaczyła etykietę, chwyciła mnie za nadgarstek i błagała, żebym wyrzuciła ją bez otwierania.

Znalazłam tatę przy kuchennym stole, znów trzymającego fotografię. Przechowywał ją w dolnej szufladzie obok starych baterii, menu z jedzeniem na wynos i długopisów, które ledwo działały.
Na zdjęciu była plaża na Hawajach. Kolory wyblakły tak bardzo, że ocean wyglądał na szary. Palmy pochylały się w jednym rogu, a kilka maleńkich postaci stało obok lodówki turystycznej po lewej stronie.
Tata powoli obracał zdjęcie w dłoniach.
— Jak tam jest? — zapytałam.
Podniósł wzrok.
— Deszcz jest ciepły. Zanim zobaczysz ocean, już możesz go poczuć po zapachu.
Mama stała przy blacie i smarowała tost masłem. Jej nóż zatrzymał się w połowie kromki.
Tata to zauważył.
— No więc — powiedział, odkładając zdjęcie — jak tam w pracy?
Tak właśnie wyglądały Hawaje w naszej rodzinie. W jednej chwili istniały. W następnej ktoś zmieniał temat.
Tata urodził się tam i wyjechał w wieku dwudziestu lat. Przeniósł się do Oregonu w poszukiwaniu pracy, poznał mamę, ożenił się z nią i nigdy nie wrócił. Ani razu.
Nigdy nie rozumiałam dlaczego. Kiedy byłam mała, otwarcie mówił, że tęskni za Hawajami — za ulewami, owocami sprzedawanymi przy drodze i ptakami, które odzywały się przed wschodem słońca. Kiedy dorastałam, zaczęłam jednak zauważać reakcję mamy za każdym razem, gdy o nich wspominał. Milczała. Czasami wychodziła z pokoju. Pewnego razu, kiedy tata powiedział, że chciałby jeszcze raz zobaczyć tamtejszy ocean, tak mocno odstawiła talerz do zlewu, że pomyślałam, że może pęknąć.
Później zapytałam go wprost.
— Dlaczego mama złości się za każdym razem, gdy mówisz o Hawajach?
Tata składał wtedy ściereczkę kuchenną.
— Ona się nie złości.
— Na pewno, tato.
Spojrzał na mnie zmęczonym wzrokiem.
— Spróbuj zrozumieć swoją matkę, Annie. Gdybyś znała całą historię, nie byłabyś na nią zła.
Żałuję, że nie zapytałam wtedy, co miał na myśli.
Dwa tygodnie temu tata wracał samochodem do domu, kiedy inny samochód zjechał na jego pas. Nie udało mu się wrócić do domu.
Niektóre wydarzenia pozostają niemożliwe do zaakceptowania przez umysł, nawet kiedy ciało już zaczyna żyć ich konsekwencjami. Buty taty nadal stały przy drzwiach garażu. Jego kubek do kawy wciąż znajdował się w szafce. Kurtka nadal wisiała na swoim miejscu. Ale jego już nie było.
Razem z mamą sortowałyśmy kartki z kondolencjami, kiedy przyjechał kurier. Pudełko było ogromne. Kierowca zostawił je na ganku i poprosił mnie o podpis. Początkowo prawie powiedziałam mu, że pomylił adres. Wtedy zobaczyłam etykietę.
GILBERT. Nasz adres. Nadawca: Honolulu.
Paczka została wysłana trzy dni przed wypadkiem taty. Nie było na niej żadnego adresu zwrotnego, który znałam.
Patrzyłam na nią tak długo, że kierowca zapytał, czy wszystko w porządku.
— Tak.
Nie było.
Wciągnęłam paczkę do środka.
— Mamo?
Weszła do kuchni, trzymając stos kartek kondolencyjnych. Kiedy zobaczyła pudełko, kartki zadrżały w jej dłoniach.
— Skąd to się wzięło?
— Z Hawajów.
Jej oczy natychmiast powędrowały na etykietę.
— Zostaw to, Annie.
— Co?
— Po prostu zostaw.
— Mamo, to jest zaadresowane do taty.
— Widzę.
— Ktoś wysłał to przed wypadkiem. Może czeka, aż się odezwie.
Odłożyła kartki.
— Wyrzuć to.
Spojrzałam na nią.
— Mówisz poważnie?
— Proszę.
Przeszła przez kuchnię i chwyciła mnie za nadgarstek.
— Wyrzuć to. Udawajmy, że nigdy nie przyszło.
Wyrwałam rękę. Jej reakcja przeraziła mnie bardziej niż sama paczka.
— Co ty o tym wiesz?
— Nic, co ma teraz znaczenie.
— Dla taty miało.
— Annie.
— Ktoś na Hawajach wysłał mu coś wielkości pralki trzy dni przed jego śmiercią.
— To nie jest pralka.
Spojrzałam na nią.
— Czyli jednak wiesz.
Mama zamknęła oczy.
Znalazłam nożyczki.
— Nie.
Przecięłam taśmę.
— Annie, proszę.
Otworzyłam kartonowe klapy i odsunęłam warstwy papieru pakowego.
Niebieska farba. Drewno.
Przez chwilę nie rozumiałam, na co patrzę. Potem usunęłam resztę materiału zabezpieczającego.
To było krzesło.
Stare drewniane krzesło kuchenne pomalowane na niebiesko. Farba starła się na krawędziach. Jedna noga została naprawiona ciemniejszym kawałkiem drewna, a na dolnym szczeblu widniał czarny ślad, jakby kiedyś dotknęło go coś gorącego.
Spojrzałam na mamę. Usiadła na jednym z naszych kuchennych krzeseł. Nie na niebieskim.
— Co to jest?
Nic nie odpowiedziała.
Wyjęłam krzesło z pudełka i postawiłam je na podłodze. Chybotało się. Wtedy zauważyłam zadrapania pod siedziskiem. Przechyliłam je na bok.
Jedno słowo zostało głęboko wyryte w drewnie nierównymi literami.
GILBERT.
Zakryłam usta.
Nazwisko taty. To nie było nowe. Rowki pociemniały ze starości.
— Tato — wyszeptałam, patrząc na krzesło — co my mamy z nim zrobić?
Mama zaczęła płakać. Przycisnęła palce do oczu, a ja czekałam.
W końcu powiedziała:
— To było jego krzesło.
— Gdzie?
— Na Hawajach.
— Tego się domyśliłam.
Spojrzała na mnie.
— Twój ojciec nie dorastał w taki sposób, jak myślisz.
Dom, w którym tata spędził dzieciństwo, stał się niestabilnym miejscem, kiedy był nastolatkiem. Mama nie znała wszystkich szczegółów. Tata również nie powiedział jej wszystkiego.
Przez kilka lat mieszkał jednak u rodziny zastępczej. W domu było tłoczno, dzieci ciągle przychodziły i odchodziły, przy drzwiach zawsze leżało zbyt wiele butów, a obok zlewu suszyło się zbyt wiele talerzy.
— A to krzesło? — zapytałam.
— Przy kuchennym stole.
Mama spojrzała na nie.
— Nie było wystarczająco dużo pasujących do siebie krzeseł. Gilbert dostał to niebieskie.
— Dlaczego je zatrzymali?
— Bo było jego.
Prostota tej odpowiedzi mnie zatrzymała.
Mama powiedziała, że tata żartował, iż krzesło przechylało się równie mocno jak on. Nikt oficjalnie mu go nie przydzielił. Po prostu zaczęli oczekiwać, że będzie na nim siedział.
Przychodziła kolacja — tata miał swoje miejsce.
Przychodziło śniadanie — tata miał swoje miejsce.
Pomyślałam o fotografii. Poszłam do szuflady i ją wyjęłam.
— To oni?
Mama skinęła głową.
Przez lata widziałam tylko plażę. Teraz zauważyłam ludzi zgromadzonych przy lewej krawędzi. Nastolatków. Kobietę obok lodówki turystycznej. Kogoś klęczącego na piasku.
Kciuk taty wytarł zdjęcie wokół tych maleńkich postaci. Nie nad oceanem. Nad nimi.
— On nie patrzył na plażę — powiedziałam.
Mama pokręciła głową.
— Zwykle nie.
Tata opuścił Hawaje w wieku dwudziestu lat, kiedy pojawiła się możliwość pracy na kontynencie. Nikt go nie wypędzał. Rodzina zastępcza zachęcała go do wyjazdu. Spodziewał się, że wróci.
Ale jeden rok zamienił się w kilka.
Oregon stał się pracą.
Praca stała się życiem.
Potem pojawiła się mama.
A potem ja.
— Więc dlaczego nie wrócił?
Mama spojrzała w stronę okna.
— Na początku brakowało pieniędzy.
To miało sens.
— A potem?
— Praca.
— A później?
Zamilkła.
— Myślał, że czekał zbyt długo.
— Zbyt długo na co?
— Żeby się pokazać.
Zmarszczyłam brwi.
— Przecież byli jego rodziną.
— Nie używał tego słowa łatwo.
Mama zaczęła skubać róg kartki kondolencyjnej.
— Im dłużej pozostawał z dala od nich, tym bardziej wstydził się, że wciąż nie wrócił.
Brzmiało to absurdalnie.
A jednocześnie brzmiało dokładnie jak tata.
— A gdzie ty jesteś w tej historii?
Mama spojrzała na mnie.
— Co?
— W całej tej historii. Tata powiedział mi, że zrozumiałabym cię, gdybym znała całą prawdę.
Odsunęła krzesło.
— Kiedy byliśmy świeżo po ślubie, porównywał wszystko do Hawajów.
— Wszystko?
— Deszcz. Ryby. Kawę. Zachody słońca.
Mimo wszystko się uśmiechnęłam.
— To brzmi jak tata.
— To było męczące.
Mój uśmiech zniknął.
Mama spojrzała na swoje dłonie.
— Myślałam, że za każdym razem, kiedy nazywał Hawaje swoim domem, mówił mi, że to miejsce nie jest jego domem.
I wtedy to zrozumiałam.
— Co zrobiłaś?
— Pewnej nocy powiedziałam mu, że skoro Hawaje są takie idealne, to może powinien był tam zostać. Wtedy opowiedział mi o rodzinie zastępczej.
Mama spojrzała na niebieskie krzesło.
— Myślałam, że rywalizuję z plażami i palmami.
Jej głos złagodniał.
— Dopiero później zrozumiałam, że rywalizuję z pierwszym miejscem, w którym mój mąż był pewien, że przy kolacji będzie dla niego miejsce.
— Mamo.
— Przeprosiłam — powiedziała.
— Wybaczył ci?
— Natychmiast.
— Więc powstrzymywałaś go przed powrotem?
Jej głowa gwałtownie się odwróciła.
— Nie.
Odpowiedź padła tak szybko, że jej uwierzyłam.
— Przez lata próbowałam go namówić, żeby tam wrócił.
Zasugerowała to, kiedy miałam dziesięć lat.
Tata powiedział, że nie mogą sobie na to pozwolić.
Zasugerowała to po jego awansie.
Powiedział, że w pracy jest zbyt dużo obowiązków.
Zaproponowała Hawaje na ich dwudziestą piątą rocznicę ślubu.
Tata powiedział, że ludzie, których znał, prawdopodobnie już nie żyją albo wyjechali.
— Nie wyjechali — powiedziała mama.
— Skąd wiesz?
— Kartki świąteczne.
Spojrzałam na nią.
— Wysyłali kartki?
— Przez lata.
— Tata odpowiadał?
— Czasami.
— To dlaczego myślał, że go tam nie chcą?
Mama wzruszyła smutno ramionami.
— Bo każda kartka przypominała mu, jak długo już nie wracał.
Pewnego lata w końcu powiedziała mu, że sama kupi mu bilet.
Tata odpowiedział:
— W przyszłym roku.
Przyszły rok zamienił się w kolejną dekadę.
Spojrzałam na krzesło.
— Kto je wysłał?
Mama nie odpowiedziała.
— Mamo.
Jej oczy wypełniły się łzami.
— Wiem, kto je wysłał.
— Kto?
Długo milczała. W końcu powiedziała:
— Poprosiłam ją o to.
Spojrzałam na nią.
— To ty to zorganizowałaś?
— Kilka miesięcy temu.
— Dlaczego?
— Dom był opróżniany. Zadzwoniłam do jednej z kobiet, z którymi twój ojciec dorastał. Nadal miałyśmy jej adres z kartek świątecznych.
— I ona wciąż miała jego krzesło?
Mama skinęła głową.
— Zaśmiała się, kiedy ją o nie zapytałam.
— Co powiedziała?
— „Wciąż mamy ten głupi mebel”.
Spojrzałam na wyblakłą niebieską farbę.
Mama otarła twarz.
— Pomyślałam, że jeśli zobaczy je tutaj, może w końcu zrozumie.
— Co zrozumie?
— Że nie zniknął z ich życia tylko dlatego, że trzymał się z dala.
Jej plan polegał na tym, żeby postawić krzesło przy naszym kuchennym stole. Potem jeszcze raz poprosić tatę, żeby wrócił do domu. Żeby ich zobaczył. Żeby przestał czekać na jakiś wyimaginowany rok, w którym powrót miałby wreszcie stać się łatwiejszy.
Krzesło wysłano trzy dni przed wypadkiem.
Tata nigdy nie dowiedział się, że nadchodzi.
Spojrzałam na mamę.
— To dlaczego powiedziałaś mi, żebym je wyrzuciła?
Jej twarz się załamała.
— Bo to on miał na nim usiąść.
Żadna z nas nic nie powiedziała.
Na rozerwanym kartonie nadal znajdowała się etykieta wysyłkowa. Pod informacjami dotyczącymi przesyłki znajdował się numer kontaktowy.
Hawaje.
Sięgnęłam po telefon.
— Annie.
— Ktoś tam myśli, że tata właśnie odzyskał swoje krzesło.
Jej wzrok powędrował w stronę numeru.
Zadzwoniłam.
Telefon zadzwonił cztery razy, zanim odezwała się starsza kobieta.
— Halo?
Patrzyłam na imię taty wyryte pod niebieskim siedziskiem.
— Nazywam się Annie.
Głos niemal mi się załamał.
— Jestem córką Gilberta.
Zapadła długa cisza.
Potem kobieta wyszeptała:
— Gilbert miał córkę?
Przez chwilę nie mogłam odpowiedzieć.
— Tak — powiedziałam. — Miał.
Kobieta zaśmiała się drżąco.
— Nigdy nam o niej nie powiedział.
— Mnie też nigdy nie opowiedział o was.
To uciszyło nas obie.
Miała na imię Ruth. Miała piętnaście lat, kiedy tata trafił do rodziny zastępczej.
Zaczęła ostrożnie pytać o niego.
— Nadal oszukiwał przy kartach?
— Tak.
— Nadal nienawidził papai?
Najwyraźniej okłamał mnie, mówiąc, że ją lubi.
— Nadal gwizdał, kiedy się denerwował?
Spojrzałam na mamę.
Skinęła głową.
— Za każdym razem.
Ruth się roześmiała.
To nie były historie o jakiejś sekretnej wersji mojego ojca.
To był po prostu tata.
— Dlaczego zachowaliście jego krzesło? — zapytałam.
— Bo należało do Gilberta.
— Przez pięćdziesiąt lat?
— Ludzie z niego korzystali.
W jej głosie słychać było zdziwienie moim pytaniem.
— Dzieci na nim siedziały. Kiedyś ktoś złamał nogę. Naprawiliśmy ją. Ale za każdym razem, gdy ktoś chciał je wyrzucić, mama mówiła: „Nie. To krzesło Gilberta”.
Dotknęłam wyblakłego niebieskiego oparcia.
— Tata myślał, że zbyt długo pozostawał z dala.
— Zbyt długo na co?
— Żeby wrócić.
Ruth zamilkła.
Potem powiedziała:
— Nikt mu tego nie powiedział.
Mama zakryła usta dłonią. Przysunęła się do mojego telefonu.
— Ruth?
— Tak?
— Byłaś na niego zła?
— Czasami.
Mama zamknęła oczy.
Ruth mówiła dalej:
— I tak odebrałabym go z lotniska.
Po zakończeniu rozmowy mama i ja długo siedziałyśmy obok niebieskiego krzesła.
Tydzień później zabrałam je do swojego mieszkania.
Mama natychmiast zaprotestowała.
— Annie, to krzesło twojego ojca.
— Wiem, mamo.
Postawiłam je przy kuchennym stole.
W następną niedzielę mama przyszła do mnie na kawę. Zatrzymała się, kiedy zobaczyła mnie siedzącą na krześle.
Przez chwilę myślałam, że poprosi, żebym wstała.
Nie zrobiła tego.
Zamiast tego usiadła naprzeciwko mnie.
Wyblakłe zdjęcie taty leżało między nami.
Mama odwróciła je i wskazała kobietę stojącą obok lodówki turystycznej.
— To kobieta, która go wychowała.
Przyjrzałam się maleńkiej postaci.
Niebieskie krzesło poruszyło się pode mną, nierówno stukając o podłogę.
Mama spojrzała w dół.
— Nadal to robi.
— Tak.
Przysunęła w moją stronę cukierniczkę.
Za oknem deszcz w Oregonie spływał po szybie.
Zostałam na krześle taty.




